Dmitrij S. Merežkovski - Smrt bogova

Smrt bogova (Julijan Otpadnik)

Julijan Otpadnik (Apostata), rođen je u Carigra du 17. XI. 331. ili 332. Umro je 26. IV. 363. od posljedica ranjavanja prilikom opsade perzijskoga grada Ktesifonta. Nećak je rimskoga cara Konstantina Velikog. Kao namjesnik Galije pobijedio je Alemane kod Argentoratuma u kolovozu 357. i tako oslobodio tu rimsku provinciju u kojoj je potom proveo niz administrativnih reformi. Rimski su ga vojnici u Galiji 360. proglasili za cara, a smrt Flavija Julija Konstancija 361. godine samo je potvrdila tu odluku vojske. U mladosti učitelj mu je bio neoplatonist Maksim Efeški koji mu je usadio ljubav prema helenskoj mudrosti i helenskim bogovima. Ogorčeni je protivnik kršćanstva (zato je dobio naziv apostata, otpadnik). Kao rimski car 361. proglasio je izjednačenje politeizma i kršćanstva, a nakon toga podupirao je razne kultove (Mitrin, Helijev). Prognao je sv. Atanazija i prakticirao je neoplatonski misticizam. U sačuvanim govorima i poslanicama razrađuje svo je teološke nazore i vjerskopolitički program obnove politeizma.